Op 16 Desember 1838 het ‘n merkwaardige stryd plaasgevind aan die oewer van die Ncome-rivier, wat die verloop van die Afrikaner-geskiedenis vir ewig sou verander. Hierdie dag het die geskiedenis ingegaan as die Slag van Bloedrivier, waar ‘n klein groepie Voortrekkers – onder leiding van Andries Pretorius – hulself teen ‘n magtige Zulu-leër van sowat 10 000 krygers verdedig het.
Teen dagbreek, toe die mis opgeklaar het, het die Zoeloekrygers, onder leiding van Dambuza (Nzobo) en Mhlela, verskeie kere op die Voortrekkerlaer afgestorm. Maar keer op keer kon die Voortrekkers, wat in ‘n wa-laer stelling was, die aanvalle afweer. In ‘n poging om die Zulu-leër te ontmoedig, het Pretorius ‘n handjievol manne gestuur om hulle uit te daag, en daarop gewys dat hulle nou teen manne, en nie weerlose vroue en kinders nie, te staan sou kom. Die uitdaging het egter geen uitwerking gehad nie. Kort daarna het die Voortrekkers met hul kanon, bekend as Grietjie, op die Zulu’s losgebrand.
Die geveg het vir ongeveer twee uur geduur, waarna Pretorius die hekke van die laer laat oopmaak het, en sy perderuiters die vyand bestorm het. Twee keer is die perderuiters teruggedryf, maar met die derde poging het die Zulu-leër in wanorde op die vlug geslaan. Tydens die agtervolging het Pretorius ‘n ernstige assegaaisteek in sy hand opgedoen, wat hom genoodsaak het om terug te keer na die laer.
Die volgende dag het die Voortrekkers ontdek dat meer as 3 000 Zulu-krygers rondom die laer gesneuwel het. Die water van die Ncome-rivier het rooi gekleur van die bloed van die gesneuwelde krygers, en van daardie dag af sou die rivier bekend staan as Bloedrivier. Hierdie slag was een van die grootste enkele gevegte op Suid-Afrikaanse bodem, wat die lewensverlies betref.
Vir baie Afrikaners was daar geen twyfel dat die oorwinning by Bloedrivier ‘n gevolg was van die Gelofte wat aan God gemaak is nie. Die Voortrekkers het geglo dat hulle oorwinning ‘n teken was van God se beskerming en genade, en daarom het hulle die belofte nagekom om elke jaar op 16 Desember Geloftedag te vier, as ‘n dag van dankbaarheid.
Die Nalatenskap van Bloedrivier
Die oorwinning by Bloedrivier het nie die einde van die konflik met die Zulu’s beteken nie. Kort na die slag het Andries Pretorius en sy Wenkommando opgetrek na Umgungundhlovo, die hoofstad van die Zulu-koninkryk. Hulle het die stad verlate en aan die brand aangetref. In die puin het hulle Piet Retief se verweerde leertas ontdek, wat nog die traktaat bevat het van die grondskenking wat Dingane aan Retief onderteken het.
Alhoewel Dingane se militêre mag nie by Bloedrivier gebreek is nie, het die Slag van Bloedrivier ‘n bepalende oomblik in die geskiedenis van die Voortrekkers en die Zulu-koninkryk geword. Teen 1840 het Mpande, Dingane se broer, ‘n nuwe alliansie met die Voortrekkers gesluit en Pretorius het Mpande tot koning van die Zoeloes uitgeroep.
Die Slag van Bloedrivier bly ‘n blywende simbool van geloof, volharding, en die oorwinning van ‘n klein, maar standvastige groep mense teen ‘n magtige vyand. Dit is hierdie gebeurtenis wat ons elke jaar op 16 Desember herdenk – Geloftedag – as ‘n herinnering aan die belangrikheid van ons erfenis en die krag van geloof.
